PTSD

PTSD و رابطه آن با بازیابی

آیا تا به حال با افرادی روبرو شده اید که دائما خاطرات تلخ حوادث زندگیشان را مرور می کنند و گوش به زنگ اتفاقات بد هستند؟ و یا شاید هم برای خودتان پیش آمده که شدت و رنج یه اتفاق سال های سال تمام وجود شما را دربر گرفته و هنوز در کابوس ناشی از آن آرامش خود را از دست می دهد. مثلاً من فردی را می شناسم که بعد از یک سانحه رانندگی شدید، هرگز دیگر رانندگی نکرد و دائماً نگران تصادف و از دست دادن اطرافیانش است چیزی شبیه فوبیای رانندگی.

البته واضح است که حوادثی مانند ۱۱ سپتامبر، سونامی، طوفان کاترینا، جنگ تحمیلی، زلزله بم و رودبار و کرمانشاه، سقوط هواپیما، واقعه ساختمان پلاسکو، قتل ها و حملات تروریستی، شکنجه، تجاوز، شکست های عاطفی و … رخدادهایی هستند که برای افرادی که از نزدیک با آن روبرو شده اند و یا خانواده های آسیب دیده و گرفتار تبعات آن، آثار مخرب روانی عمیق و بلند مدتی را در پی دارند. از آسیب های وارده در این شرایط به افراد می توان اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD را نام برد. (Post-traumatic Stress Disorder)

اولین بار در سال ۱۹۷۵ بعد از جنگ ویتنام سربازان امریکایی که به کشور بازگشتند علائم PTSD را نشان دادند. البته قبل از آن هم در جنگ جهانی اول این اختلال با نام شوک گلوله باران شناخته شده بود. ابتدا فرض بر این بود که این اختلال تنها در سربازان جنگی و به علت شرایط خاص جنگ رخ می دهد اما بعدها علائم مشابهی در افراد معمولی که تروما را تجربه کرده بودند مشاهده شد.

این تعاریف به آن معنا نیست که ما با تجربه هر حادثه پر استرسی دنبال علائم این اختلال در خود یا دیگران باشیم. در ابتلا به PTSD عمق حادثه و مدت زمان وقوع آن هم دخیل هستند. علاوه بر این ژنتیک و شخصیت فرد و تعبیر و تفسیر و مواجهه با مشکلات و قدرت بازیابی هم بی تأثیر نیستند. استرسورهای بسیار قوی و وقایعی که فراتر از طاقت و ظرفیت روانی فرد رخ می دهند بستر مناسبی برای PTSD هستند. اگر بعد از تجربه یک تروما علائم بی خوابی، اضطراب، افسردگی در فرد بیشتر از یک ماه طول بکشد و بهبود نیابد به احتمال بسیار زیاد دچار PTSD شده است. پژوهش ها نشان داده که در یک تروما تنها یک سوم افراد دچار این اختلال می شوند. ممکن است هفته های اول پس از حادثه دیگر افراد هم چنین علائمی را داشته باشند اما بعد از زمان کوتاهی بهبود یافته و به حالت قبل بر می گردند.

علائم زیر در افراد مبتلا قابل مشاهده است:

بعضی دائماً تجدید خاطره و فلاش بک می کنند و بعضی دیگر از روبرو شدن، گفتگو کردن و یادآوری آن اتفاق اجتناب می کنند. تنش، اختلال در خواب، خشم، روی آوردن به الکل و سیگار، انزوا، بی تفاوتی هیجانی، زودرنجی و گوش به زنگ بودن و حالت آماده باش، احساس گناه بابت زنده ماندن و از دست دادن عزیزان، کابوس در خواب و بیداری، لذت نبردن از فعالیت های همیشگی و …

PTSD

این اختلال به دلیل آسیب پذیر بودن در زنان بیشتر از مردان اتفاق می افتد. بعضی محققان می گویند از آنجایی که مغز خاطرات و رویدادها را ثبت می کند و از طرفی بین این اتفاق و تجربه ها و خاطرات قبلی ارتباط برقرار می کند فرد دچار اختلال، با یک بو، یک صدا، یک مکان احساس می کند که همه چیز تازه رخ داده است. علاوه بر اینکه خود فرد از این اختلال رنج می برد تحقیقات متعددی نشان داده که همسر و فرزندان آنها هم در معرض PTSD ثانویه هستند. مشکلات رفتاری از قبیل پرخاشگری، بزهکاری، بیش فعالی، ناسازگاری، اعتماد به نفس پایین، طرد شدن از اقوام و خویشان از تبعات آن بخصوص در فرزندان می باشد. روش های درمانی شامل روان درمانی ، رفتاردرمانی و دارو درمانی است که خود بحثی مفصل و خارج از این فضاست.

PTSD همراه با مراحلی در فرد اتفاق می افتد که طی تحقیقی آنرا به ۱۲ گام زیر طبقه بندی کرده اند:

PTSD

اما ارتباط بین PTSD  و بازیابی (Resilience)؛ همانطور که در مطالب قبلی در مورد بازیابی (تاب آوری) گفته شد این ویژگی از فردی به فرد دیگر متفاوت است و به مرور می تواند رشد کند یا کاهش یابد و براساس خود اصلاح گری فکری و عملی فرد در طول تجربه های زندگی شکل می گیرد و می تواند فرد را در مقابل مشکلات و آسیب ها محافظت نماید. افرادی با بازیابی بالا با ایجاد هیجانات مثبت پس از حوادث سخت زندگی، به حالت طبیعی برگشته و حتی گاهی پیشرفت می کنند. و بالعکس افرادی با سخت رویی محدود، فقدان اعتماد به نفس، سطح بالای تعارض و در کل بازیابی و تاب آوری پایین احتمال ابتلا به PTSD  را بیشتر دارند. نهایتاً اینکه اگر میزان بازیابی بالاتر باشد آسیب ها و پیامدهای ناشی از حوادث کمتر شده و فرد راحت تر می تواند خود را از مشکلات جدا کرده و بجای گریز از آنها به دنبال راه حل مناسب باشد. در حقیقت بازیابی مانند یک ضربه گیر عمل کرده و اثرات PTSD  را کاهش می دهد.

“You will never know how strong you are until being strong is the only choice you have.”  Bob Marley

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *