مارتین سلیگمن

مارتین سلیگمن متولد ۱۲ آگوست ۱۹۴۲ در آلبانی نیویورک است. او روانشناس آمریکایی، استاد دانشگاه پنسیلوانیا، رئیس انجمن روانشناسی امریکا و نویسنده کتاب های خودیاری متعددی است. اگر کمی در حوزه روانشناسی مطالعه حتی غیرتخصصی داشته باشیم با شنیدن نام مارتین سلیگمن اولین چیزی که متصور می شویم لقب پدر روانشناسی مثبت گراست. از طرفی نظریه درماندگی آموخته شده (Learn helplessness) او در روانشناسی بالینی بسیار مطرح است و به این مورد می پردازد که افراد به علت تجربه های متعدد شکست تصور می کنند که هرگز نمی توانند از این موقعیت خارج شوند که در جایی دیگر در مورد آن خواهم نوشت.

مارتین سلیگمن در سال ۱۹۶۴ از دانشگاه پرینستون فارغ التحصیل شد و در سال ۱۹۶۷ دکتری روانشناسی از دانشگاه پنسیلوانیا دریافت کرد. در سال ۱۹۹۰ به حوزه روانشناسی مثبت گرا متمایل شد و در سال ۱۹۹۸ به عنوان رئیس انجمن روانشناسی امریکا با بالاترین رأی انتخاب شد. از سال ۲۰۰۰ مأموریت خود را ارتقای روانشناسی مثبت گرا تعریف نمود. او را جزو ۳۱ نفر موثر در قرن بیستم ارزیابی کرده اند.

هدف اولیه او از ریاست APA این است که علم و عمل را با هم در آمیخته و هر دوی این ابعاد در کنار هم رشد پیدا کنند. او یک دهه پیش باب روانشناسی مثبت گرا را باز کرد و با طرح آن تلاش کرد روانشناسی را تنها محدود به مشکلات نکند و با افزایش ظرفیت های بالقوه افراد شادی و رضایت بیشتری به آنها ببخشد زیرا یکی از انتقادات او به روانشناسی اهمیت ندادن به افزایش شادی در زندگی انسان ها بود.

در واقع در روانشناسی مثبت گرا هدف حل مشکلات افراد نیست بلکه به دنبال ارزشمند کردن زندگی افراد است. مارتین سلیگمن به دنبال تبدیل وضعیت زندگی افراد از ۷- به ۳- نیست بلکه می خواهد زندگی افراد را از ۳+ به ۷+ تبدیل کند. در سال ۲۰۰۶ واحد درسی روانشناسی مثبت گرا در دانشگاه هاروارد محبوب ترین کلاس دانشگاه انتخاب شد. او بیش از ۲۰ کتاب و حدود ۲۵۰ مقاله در زمینه های مختلف روانشناسی دارد که به بیش از ۴۵ زبان ترجمه شده و جز پرفروش ترین ها چه در امریکا و چه در سایر کشورهاست.

یکی از اولین اقدام های سلیگمن و همکارانش این بود که در مقابل لیست اختلالات روان شناسی (DSM)، لیستی از توانایی های افراد تهیه کردند که شامل: خرد، شجاعت، نوع دوستی، عدالت دوستی، اعتدال و تعالی می شود.

مارتین سلیگمن به جز روانشناسی مثبت گرا همانطور که اشاره کردم به موضوعاتی از جمله درماندگی آموخته شده، افسردگی، بازیابی یا تاب آوری، خوش بینی و بدبینی هم پرداخته است.

نظریه بهپاشی (well-being theory) نیز از دستاوردهای مارتین سلیگمن است که در آخرین کتابش Flourish (شکوفایی) به آن تحت عنوان مدل PERMA اشاره کرده که ۵ عامل را می توان در بهپاشی (خوشبختی) دخیل دانست: هیجانات مثبت، فعالیت های مجذوب کننده، روابط مثبت، معنای زندگی و دستاوردها، که در مطالب بعدی به آن خواهم پرداخت.

مارتین سلیگمن

هر چند که سلیگمن فرد موثری در زمان ماست اما جالب است که خود او هم از دیگران درس هایی برای زندگی می آموزد. زمانی که سلیگمن با ناامیدی در انتخابات انجمن روانشناسی امریکا (APA) سال ۱۹۹۸ شرکت کرده بود اتفاقی برای او رخ داد که موجب شد راه جدیدی را دنبال کند و از طرفی با بیشترین رأی به عنوان رییس انجمن انتخاب شود. روزی سلیگمن با دخترش نیکی مشغول باغبانی بوده  و به او می گوید که نباید غر بزند. نیکی در ۵ سالگی آموخت که بهتر است غر نزند و موفق شد و بعد به پدرش این نوید را داد که او غر زدن را کنار گذاشته و توانسته این کار را هر چند سخت انجام دهد، پس پدر هم که ذاتاً بدبین است خواهد توانست خود را تغییر دهد. این حرف و درخواست نیکی سلیگمن را واداشت تا بر روی خودش تمرکز بیشتری داشته باشد و بجای تحقیق و مطالعه بر روی بدبینی و دلایل آن، بر روی خوش بینی متمرکز شود. گفته می شود تکنیک هایی که سلیگمن در کتاب هایش برای خوش بینی ذکر کرده همگی توسط خودش بکار برده شده است و می توان از مفید بودن آنها اطمینان حاصل کرد.

از کتاب های او که در ایران ترجمه و منتشر شده است می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • از بدبینی به خوش بینی: چگونه ذهن و زندگی خود را متحول سازیم؟
  • آسیب شناسی روانی
  • چه چیزی را می توانید تغییر دهید و چه چیزی را نمی توانید.
  • خوش بینی آموخته شده: چگونه می توان ذهنیت و زندگی خود را تغییر داد.
  • شادمانی درونی: روانشناسی مثبت گرا در خدمت خشنودی پایدار
  • روانشناسی نابهنجار
  • کودک خوش بین
  • شکوفایی: درک جدیدی از نظریه شادکامی و بهزیستی

سلیگمن مرکز روانشناسی مثبت گرا را در دانشگاه پنسیلوانیا تأسیس کرد تا هر چه بیشتر به تحقیقات، آموزش، تحصیل و گسترش روانشناسی مثبت گرا و بازیابی بپردازند.

2 دیدگاه برای “مارتین سلیگمن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *