طرز فكر

طرز فكر

همه ما از رويدادها و اتفاقات مختلف تحليل هاي متفاوتي داريم و براساس مدل ذهني خودمان آنرا تعبير و تفسير كرده و واكنش نشان مي دهيم. البته اين چارچوب و مدل ذهني و طرز فکر از خانواده، جامعه و محيطي كه در آن بزرگ شده ايم در ما شكل گرفته و می توان گفت تا اينجاي كار ما در آن نقشي نداشته ايم اما اگر علاقه مند به توسعه فردي و بهبود كيفيت زندگي باشيم، خوشبخانه مدل ذهني و طرز فكر قابل تغيير است.

کتاب طرز فكر (روانشناسي نوين موفقيت) نوشته خانم كارول دووك (carol Dweck) ترجمه شهلا ثرياصفت می تواند راهنمای خوبی در اين خصوص باشد. این کتاب از پرفروشترين كتاب‌هاي آمازون و از جمله كتاب‌هاي روانشناسي كاربردي است.

موضوع اصلي كتاب آشنايي با مفهوم طرز فكر (مدل ذهني، الگوي ذهني، mindset) مي باشد. كارول دوك استاد روانشناسي دانشگاه استنفورد توضيح مي دهد كه چرا موفقيت ما تنها مرهون قابليت ها و استعدادهايمان نيست. او در این کتاب با استناد به تحقیقات چندین ساله اش عنوان می کند که تغيير باورهاي مردم، حتي ساده ترين باورها اگر چه كاري دشوار است اما مي تواند اثرات عميقي در زندگی داشته باشد.

* كارول دووك مي گويد افراد می توانند یکی از این دو نوع طرز فکر را به صورت غالب داشته باشند:

  1. طرز فكر ثابت: (Fixed mindset) برخي افراد به ذاتي بودن توانايي ها و استعدادهايشان اعتقاد دارند.
  2. طرز فكر رشد:  (growth mindset) برخي افراد به امكان پيشرفت يا پسرفت خود در زمينه هاي مختلف باور دارند.

در طرز فكر ثابت ما هميشه نگران قضاوت ها هستيم. نگران اينكه آيا موفق مي شويم يا شكست مي خوريم؟ آيا باهوش به نظر مي رسيم يا كندذهن؟ آيا برنده مي شويم يا بازنده؟ در اين حالت به يادگيري اهميت نمي دهيم و لذت هم نمي بريم فقط به دنبال اثبات خود هستيم.

اما در طرز فكر رشد باور داریم که می توانیم ويژگي هاي اوليه خود را از طريق آموزش، تلاش و تمرین، پرورش دهيم. اغلب افراد فكر مي كنند ويژگي هاي انسان تغيير ناپذير است مثلاً يا باهوش هستيم يا نيستيم؛ اما آلفرد بينه معتقد بود كه آموزش و تمرين مي تواند تغييرات اساسي در هوش به ارمغان آورد. با تمرين و آموزش، مي توانيم موفق به افزايش توجه و تمرکز، حافظه و به معناي واقعي كلمه، به فرد باهوش تري نسبت به قبل تبديل شويم. در طرز فكر ثابت نگران مورد قضاوت قرارگرفتن هستيم اما در طرز فكر رشد به بهبود و پيشرفت اهميت مي دهيم.

* مورد ديگري كه در كتاب براي من جالب بود اينكه ستايش هوش كودكان به انگيزه و عملكرد آنها آسيب مي رساند. تشويق و تحسين هوش و استعداد گاهي نمي تواند موجب سوق دادن آنها به موفقيت شود و در درازمدت مانع رسيدن آنها به موفقيت خواهد شد. چرا که وقتی ما بخاطر هوش و موفقیت هایمان دائماً مورد تحسین قرار می گیریم و نه بابت تلاش هايمان، ديگر به دنبال رشد و چالش ها و پویایی نخواهیم بود. پس بايد تلاش و دستاوردهاي افراد را ستايش كرد و نه ويژگي هاي شخصيتي آنها را. با این اوصاف بهتر نيست بجاي اينكه دنبال فرد يا شرايطي باشيم كه عالي بودنمان را اثبات كنند به دنيال فرد يا تجربه اي باشيم كه ما را به چالش كشيده و موجب رشدمان شوند؟

 افرادي كه طرز فكر ثابت دارند نمي خواهند كمبودهايشان افشا شود و همين موجب گريز از چالش و عدم يادگيري مي شود. اما افراد با طرز فكر رشد از چالش لذت مي برند، هر چه چالش بزرگتر، بيشتر رشد مي كنند. زماني كه كاري واقعاً سخت است آنها سخت تلاش مي كنند و كاري را انجام مي دهند كه قبلاً نمي توانسته اند. در حاليكه افراد با طرز فكر ثابت زماني كه همه چيز با خيال راحت در چنگ آنهاست احساس موفقيت مي كنند، اگر چالش در حدي باشد كه احساس باهوش بودن و با استعداد بودن نكنند علاقه شان را از دست خواهند داد.

باور به اينكه توانايي مي تواند توسعه پيدا كند به افراد اجازه مي دهد تا توانمندي هاي بالقوه شان را بالفعل كنند. طرز فكر رشد به معناي توسعه فردي و نه بهتر بودن از ديگران است، طرز فكر رشد اجازه مي دهد افراد به آنچه كه انجام مي دهند عشق بورزند و در هنگاه مواجهه با مشكلات همچنان آنرا دوست داشته باشند. در طرز فكر ثابت همه چيز به نتيجه گرفتن خلاصه مي شود اگر شكست بخوريد يا بهترين نباشيد همه چيز هدر رفته است اما طرز فكر رشد باور پرورش و توسعه توانايي هاست.

افراد با طرز فكر رشد براي رسيدن به اوج برنامه ريزي نكرده بودند بلكه چون عاشق شور و شوق آن كار بودند به آنجا رسيدند.

كارول دوك مي گويد:

«چيز قابل توجهي كه از تحقيقاتم ياد گرفتم اين است كه در طرز فكر رشد حتي زماني كه فكر مي كنيد در چيزي خوب نيستيد هنوز هم مي توانيد با تمام وجود در آن شيرجه بزنيد و آن را ادامه دهيد. در واقع گاهي مي توانيد كاري را با تمام وجود شروع كنيد به اين دليل كه در آن خوب نيستيد. براي انجام كاري و لذت بردن از آن لازم نيست كه حتماً از قبل در آن عالي باشيد. تغيير مي تواند سخت باشد اما هرگز نشنيده ام كه كسي بگويد ارزشش را نداشت.»

3 دیدگاه برای “طرز فكر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *