سخت رویی

سخت رویی (بهره گیری از شرایط استرس زا در جهت رشد تاب آوری)- مروری بر فصول ۱ الی ۳

سخت رویی (Hardiness) یکی از کتاب های مرتبط با روانشناسی مثبت گرا به خصوص حوزه بازیابی یا تاب آوری نوشته دکتر سالواتور آر. مدی و ترجمه خانم حمیده السادات سیاهپوشها است که توسط  نشر روان منتشر شده است.

کتاب در واقع مجموعه ای از پژوهش ها و نتایج دکتر سالواتور مدی و همکارانش از جمله کوباسا است که در ۱۰ فصل نگارش شده است؛ از مولفه های تشکیل دهنده سخت رویی تا روند تحقیقات و شکل گیری پرسشنامه سخت رویی و اینکه چرا برخی از افراد از میزان تاب آوری بیشتری نسبت به سایرین برخوردارند و در مواجهه با استرس، عملکرد مطلوب تری داشته و سلامتی خود را حفظ می نمایند، سخن به میان آمده است.

پیش از این در مورد مفهوم سخت رویی مطالبی نگاشته شد، حال مروری کوتاه بر کتاب داشته باشیم.

  • فصل اول: اهمیت تاب آوری در زندگی روزمره

در فصل اول با عنوان اهمیت تاب آوری در زندگی روزمره، نویسنده بیان می کند انسان از بدو تولد تا پیری ناچار به مواجه با استرس است. از فشار هنگام تولد تا پذیرش شرایط ناشناخته دوران نوزادی، کودکی، بلوغ، مدرسه، دانشگاه، دوستان، معلمان، در جوانی شغل، همکاران، رشته تحصیلی، روابط عاطفی، ازدواج، فرزند، تغییر شغل، طلاق، فراهم کردن رضایت خانواده، مسائل مالی و در میان سالی بازنشستگی، بیماری، تبعات پیری و … همگی ذاتاً همراه با استرس هستند و هیچکدام را نمی توان انکار یا اجتناب کرد.

علاوه بر استرس های ناشی از فرآیند پیرشدن، زمان و عصری که در آن زندگی می کنیم نیز تأثیر به سزایی بر این موضوع دارد. قرن ۲۱، قرن تغییرات و گسترش کامپیوتر و اینترنت، صنعت جدید ارتباط از راه دور، دانش و تکنولوژی، جهانی شدن و در واقع به خطر افتادن ثبات و امنیت، افزایش سن جمعیت و دیرتر بازنشستگی و بیکاری، طولانی شدن جنگ ها، رکود اقتصادی و … است که همگی می توانند بر افزایش استرس موثر واقع شوند.

در این شرایط افراد رفتارهای متفاوتی از خود نشان خواهند داد. بعضی افراد سعی می کنند این استرس ها را نادیده گرفته و به دنبال شادی و سرگرمی کاذب می روند مثلاً با فعالیت های صرفاً لذت بخش و سرگرم کننده از قبیل خریدهای غیرضروری، قمار، لاقیدی در امور جنسی، افراط در تماشای تلویزیون و غرق شدن در هر کاری و منحرف کردن ذهن از فشارهای استرس؛ و برخی دیگر خود را قربانی می دانند و به جنگ با مقصران می روند و اینکار فرصت یادگیری و پیشرفت را از آنها سلب می کند. اما در این میان گروه دیگر به زعم فرانکل، وجود گرایان existentialists با انتخاب آینده (شامل یادگیری و تغییر) به جای انتخاب گذشته (پافشاری برای نگه داشتن آنچه در حال حاضر است) با تغییر باورها و رفتارها، چالش ها و استرس ناشی از آنها را فرصتی برای ساختن زندگی می دانند که البته نیازمند شهامت و جسارت است.

  • فصل دوم: سخت رویی فردی، اساسی برای تاب آوری

در این فصل به سه مولفه تشکیل دهنده سخت رویی پرداخته می شود: تعهد، کنترل، مبارزه جویی. سه عامل یاد شده در کنار هم به واژه سخت رویی معنا می دهند.

تعهد باعث می شود تا در برابر حوادث اطرافمان پایداری کنیم. کسانی که تعهد بالایی دارند می دانند که هر چقدر هم زندگی سخت باشد کناره گیری و انزواطلبی راه چاره نیست.

کنترل باعث می شود شرایط طاقت فرسا را به نفع خودمان تغییر دهیم. کسانی که کنترل بالایی دارند می گویند هر چقدر هم اوضاع وخیم باشد باید شرایط را به نفع خود تغییر داد.

مبارزه جویی باعث می شود درک بهتری از شرایط داشته باشیم. کسانی که مبارزه جویی قوی دارند می پذیرند که استرس ذات زندگی است و موجب رشد شده و از شکست ها برای پیروزی درس می گیرند و آنها را به فرصت تبدیل می کنند.

برای دست یابی به این سه مولفه، مطالعه موردی به مدت ۱۲ سال روی شرکت ایلینویز بل تلفن (IBT) انجام شد. به این شکل که محققان قوانین و مقررات جاری در شرکت را به طور گسترده ای تغییر دادند و رفتار مدیران و کارمندان را در مقابل این تغییرات بررسی کردند.

نتیجه اینکه افرادی که سخت رویی بیشتری داشتند تغییرات را پذیرفته و کمتر دچار تنش و استرس و بیماری هایی نظیر فشار خون شدند و حتی پیشرفت کردند، در حالیکه افراد با سخت رویی کمتر دچار آسیب های روحی و روانی و بیماری های مرتبط با استرس شدند.

  • فصل سوم: سی سال اعتبارسنجی سخت رویی در پژوهش و عمل

در این فصل به روند تهیه پرسشنامه سخت رویی که طی سالها تحقیق در IBT طراحی شده و جزئیات رویکرد سخت رویی که امروزه بخشی از دانش روانشناسی دنیاست پرداخته می شود. این نتایج حاصل صدها پژوهش است که به ۱۸ زبان خارجی ترجمه شده اند. از مواردی که در پرسشنامه سخت رویی مدنظر قرار گرفته می توان سه مورد زیر را نام برد:

 * روش های حل مسئله به جای اجتناب و انکار

* تعامل های حمایتی – اجتماعی به جای رقابت

* خود مراقبتی به جای فرسودگی

یافته های این تحقیقات نشان می دهد که سخت رویی، موجب افزایش اعتماد به نفس و تاب آوری در افراد شده و نقش محافظ را برای فرد در مقابل بیماری های ناشی از استرسورها بازی می کند و حتی می تواند موجب بهبود عملکرد فرد شود.

 

ادامه دارد…

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *