سخت رویی

سخت رویی (بهره گیری از شرایط استرس زا در جهت رشد تاب آوری)-مروری بر فصول ۴ الی ۶

در این سه فصل از کتاب سخت رویی بیشتر به آموزش و ارتقای آن (Hardiness Training) در افراد پرداخته شده است.

  • فصل چهارم: ارزیابی و تمرین سخت رویی

این فصل به چگونگی ارزیابی سخت رویی و روند تهیه یک پرسشنامه کارآمد می پردازد. حدود ۳۰ سال پیش نظریه پردازی و پژوهش در مورد سخت رویی آغاز و  ۲۰ سال پیش موسسه سخت رویی برای آموزش در کالیفرنیا تأسیس شد. www.HardinessInstitute.com)

آموزش سخت رویی شامل سه گام زیر است:

گام اول: بازسازی موقعیتی

انتخاب یک وضعیت استرس زا و فکر کردن به شیوه های حل آن.

گام دوم: تمرکز کردن

اگر به علت استرس و فشار ناشی از آن موفق به انجام گام اول نشدیم بهتر است که به پیام های ارسالی بدنمان توجه کنیم مانند: تند شدن ضربان قلب، دردکمر، درد در عضلات و … که در نتیجه آن به بینش مبتنی بر هیجان دست می یابیم.

گام سوم: خود ارتقایی جبرانی

بپذیریم که بعضی از استرس ها حل نشدنی و غیرقابل رفع هستند، پس بهتر است تمرکزمان را بر روی استرس های برطرف شدنی گذاشته و نقشه ی قابل اجرایی طراحی کرده و شرایط را به فرصت رشد و شکوفایی تبدیل کنیم.

این دوره های آموزشی در سه سطح مختلف انجام می شود:

پیشگیری درجه ۳: افرادی که عملکرد و سلامتی شان به خطر افتاده مثلاً دچار بیماری مهلک و صعب العلاج شده و نیاز به بازسازی روحی دارند.

پیشگیری درجه ۲: افرادی که مشاغل پراسترس و خطرناک دارند مانند نیروهای نظامی در حال جنگ، آتش نشان ها.

پیشگیری درجه ۱: افرادی که هنوز با استرس های تهدیدآمیز روبرو نشده اند اما در آینده احتمال مواجه وجود دارد مانند دانش آموزان و دانشجویان.

  • فصل پنجم: پرورش فرزندان با ویژگی سخت رویی 

در این فصل نویسنده کتاب تأکید بر آموزش و تقویت سخت رویی در فرزندان به منظور ارتقاء سلامت و عملکردشان در شرایط تحت استرس است.

تحقیقات نشان داده اولین تجربه های دوران کودکی با والدین و مربیان می تواند نقش بسیار مهمی در شکل گیری سخت رویی در بزرگسالی داشته باشد. تشویق ها، تأییدها و تحسین های والدین در کودکی موجب افزایش سخت رویی می شود. ایجاد این حس و نگرش که فرد رابطه خودش و محیط اطرافش را ارزشمند و رضایت بخش بداند از مهمترین عوامل می تواند باشد. بی اهمیتی و بی تفاوتی والدین می تواند حس بی ارزشی را به آنها منتقل کند. گاهی درگیری های روزمره زندگی، روابط نه چندان گرم والدین و مسئولیت های متعدد، موجب غفلت والدین در حمایت از فرزندان می شود. اما والدینی که دائماً با اعضای خانه در تعاملند و قدرت بالایی در مدیریت مشکلات زندگی دارند این نقش را به خوبی ایفا می کنند. احترام به هویت فردی و علائق و توانایی های فرزندان، تشویق به استفاده از توانایی های ذهنی برای حل مسائل و مشکلات، آموزش اینکه بعضی از مسائل حد نشدنی هستند و باید پذیرفته شوند و یادگیری چگونگی رسیدن به رشد و بالندگی و رضایت مندی در کنار چالش ها از مواردی است که در آموزش سخت رویی مدنظر قرار می گیرد.

  • فصل ششم: کاربرد سخت رویی در تدریس و مشاوره

فصل ششم کتاب به دو مورد زیر می پردازد:

تأکید بر آموزش سخت رویی به دانش آموزان و دانشجویان و اهمیت نقش مشاوره در افزایش سخت رویی و کمک به افراد برای غلبه بر عوارض ناشی از کم بودن سخت رویی.

* از نظر دکتر سالواتور و دستیارانش بهترین زمان برای آموزش سخت رویی، چه از طریق والدین و چه مدرسه دوران بلوغ است که آغاز مواجهه فرد با استرس های مهم زندگی است. او و همکارانش این دوره های آموزشی را در سطح مدرسه و دانشگاه ها آغاز کردند اگر چه در ابتدا با مخالفت کمیته تأیید علمی روبرو شدند. اما با مقالات و مستندات پژوهشی متعدد و متقاعد سازی کمیته مبنی بر این که این دوره یک دوره روان درمانگرانه نیست بلکه نوعی آموزش سبک زندگی است توانستند کار خود را پیش برند. بازخورد دانش آموزان و دانشجویان پس از اتمام دوره، اعلام رضایت و خوشنودی بود. بهبود عملکرد، بهبود روابط با والدین و دوستان و رشد تحصیلی از مزایای دوره بود.

* عموماً افراد برای سه مورد دچار استرس شدید می شوند و به مشاوره نیاز دارند:

تحولات اجتماعی مانند جنگ و رکود اقتصادی، ترس از مرگ، سبک زندگی سطحی و تحمیلی از قبیل همرنگی با جماعت و احساس بی ارزشی.

افراد با درجه سخت رویی پایین در زندگی دچار تبعات این کمبود خواهند شد که به اشکال مختلف نمود پیدا می کند؛ به دنبال تأیید نگرش توسط دیگران بودن که موجب همرنگ شدن با جماعت شده و منجر به رفتاری می شود که روان شناسان آنرا انتخاب الگوی گذشته به جای آینده می نامند. چون آینده ناشناخته و اضطراب آور و استرس زاست فرد گذشته را انتخاب می کند. انتخاب مداوم گذشته منجر به احساس گناهکاری و افسردگی و از بین رفتن فرصت ها و پیشرفت ها می شود.

گاهی فرد دچار عدم پویایی جسمی و روحی یا گیاه وارگی (منفعل بودن) می شود. گاهی پوچ گرا شده و هیچ معنایی در زندگی به جز ابراز خشم و انزجار و بدبینی ندارد و یا مخاطره جویی و افراط در کارهای خطرناک را صرفاً برای ایجاد شور و سرزندگی بر می گزیند از ولخرجی و قمار گرفته تا بی بند و باری جنسی و مصرف مواد مخدر و الکل. در چنین شرایطی فرد نیاز به مشاوره و آموزش دارد.

طبق گفته کتاب، آموزش سرسختی یعنی:

  • ایجاد مهارت حل مسئله برای تبدیل مصائب بالقوه به فرصت های رشد
  • تقویت الگوهای تعاملی – اجتماعی و کمک و دلگرمی به جای خشم
  • تسهیل خود مراقبتی به جای رفتارهای پرخطر

 

ادامه دارد …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *