خویشتن دوستی

خويشتن دوستي و خودشفقت ورزی را دريابيم.

خویشتن دوستی و خودشفقت ورزی برای شما چه معنایی می دهد؟ خودشیفتگی و خودپسندی یا مهربانی با خود؟ در واقع شما جز کدام دسته از افراد هستید؟ آنهایی که خودشان را دوست دارند یا آنهایی که این موضوع را بد می دانند؟

حتماً شما هم تا به حال در کتاب ها، مجله ها و فیلم های خودیاری درباره اهمیت خویشتن دوستی (self love) و خودشفقت ورزی (self compassion) خوانده اید و شنیده اید و يا نقل قول هايي با اين مضمون كه هرگز نمی توانید کسی را دوست داشته باشید مگر تا زمانی که خودمان را دوست داشته باشید و يا اين كه شما نمی توانید از کسی مراقبت کنید مگر اینکه اول از خودتان مراقبت کنید.

دكتر هلاكويي معقد است كه مردم سه نوعند: خوددوست، خودناپسند، خودپسند كه دو مورد آخر در باطن از خودشان متنفرند.

يكي از مباحث مورد توجه در روانشناسي مثبت گرا، «خویشتن دوستی» و «خودشفقت ورزی» است كه دو مفهوم متمایز اما به هم مرتبطند.

* خودشفقت ورزي، محبت و مهربانی کردن و درک کردن خودمان در مواجهه با شکست های شخصی است یعنی در مقاطع شکست و سختی همانطور و به همان روش که با عزیزانمان رفتار می کنیم با خودمان هم رفتار کنیم. خودشفقت ورزي با خوددلسوزي متفاوت است. خودشفقت ورزي يعني اينكه بپذيريم كه ما هم مانند هر انساني خطا و اشتباه، عيب و كاستي خواهيم داشت اما سزاوار احترام و محبت هستيم. در واقع خودشفقت ورزي نگاه عيني و واقع بينانه همراه با عطوفت و احترام به خود است.

* خویشتن دوستی، یعنی شكرگزاري بابت زنده بودن، عشق ورزیدن به خود، قدردانی کردن از خود، تحسین توانایی های فردی و حمایت از جسم و روح خود.

هر دوي اين مفاهيم به اين مي پردازند كه همه ما به عنوان یک انسان شایسته عشق و احترام و دوست داشتن هستیم حتي از جانبِ خودمان.

البته ممكن هست كه ما اين دو مفهوم را با خودشیفتگی (Narcissism) اشتباه بگيريم در حالي كه کاملاً متفاوت هستند.

خویشتن دوستی، دوست داشتن خودمان بدون نیاز به مقایسه اجتماعی و افتخار به عملکرد خودمان و دستاوردهایمان، ارزش دادن به نیازهایمان است و خودشفقت ورزي، مهربان بودن با خود در عين داشتن نقص ها و كاستي هاست.

اما خودشيفته ها دائماً در تلاش رنج آوري براي تأييد توسط ديگران هستند. تلاش براي بهتر شدن به منظور پيروزي در مقایسه ها و نگاه هاي دیگران. آنها به دنبال کسب اعتبار از دیگرانند و اثبات اين موضوع به سايرين كه آنها بهتر از هر کسی دیگر هستند.

 

خویشتن دوستی خودتمرکزی هست اما خودشيفتگي دگرتمرکزی است.

 

چطور متوجه شويم که فردي داراي خویشتن دوستي و خودشفقت ورزي است؟

شايد بيان اين مفاهيم در قالب مثال بهتر باشد:

– مثلاً دانشجویی به دنبال کسب نمره بالا بوده اما این اتفاق نمی افتد، در گفتگوي دروني با خودش می گويد كه من تلاشم را كردم اما به خواسته ام نرسيدم، به هر حال همه افراد گاهی شکست می خورند و اين دليل بر ناتواني و ضعف من نيست.

– پدری که در مقابل سر و صدا و شيطنت هاي فرزندانش کنترلش رو از دست می دهد و صدايش را بالا می برد، در گفتگوي دروني با خودش می گويد من پدر بدی نیستم فقط کنترلم را از دست دادم تلاش می کنم بعد از این بهتر رفتار کنم.

كريستين نف (Kristin Neff) از پژوهشگراني است كه در اين خصوص تحقيقات زيادي انجام داده و براي خودشفقت ورزي سه مولفه تعريف كرده است:

  1. مهربانی با خود (خودداری از انتقاد و تنبیه کردن خودمان بابت اشتباهاتمان، درک و پذيرش نقايص و معایبمان و حمایت از خودمان.)
  2. حس مشترک انساني (درک و پذیرش این حقیقت که هر کسی ممکن است اشتباه کند و شکست بخورد و رنج و شكست بخشي از تجربه مشترك انساني است.)
  3. ذهن آگاهی (آگاهی درباره خودمان و احساسات و افکارمان و متعادل كردن آن.)

مزاياي خويشتن دوستي و خود شفقي چيست؟

شايد اولين مزيت خويشتن دوستي و خودشفقت ورزي، افزايش عزت نفس و اعتماد به نفس باشد. فرد خویشتن دوست، زودتر خود را بخشیده و در نتیجه شادتر است.  بین خویشتن دوستی و خودشفقت ورزي و بهزيستي ذهني (well being) رابطه مثبت و با افسردگي، استرس و اضطراب و انزوا رابطه منفی وجود دارد.

خویشتن دوستی موجب افزایش ارتباط اجتماعي، خلق و خوي بهتر، انگيزه و رضايت بيشتر، افزايش کارآیی، خوش بيني و خودشكوفايي مي شود.

كمبود خويشتن دوستي موجب اختلال كمبود خويشتن دوستي (SLDD) شده و  این افراد با پرداختن به اشتباهات و شكست ها و سرزنش خود به سمت افسردگي و انزوا كشيده مي شوند.

چگونه خويشتن دوستي و خودشفقت ورزي را تمرين كنيم؟

اولين گام پذيرفتن خود و به نوعي صلح درون است. تشويق خود بجاي انتقاد از خود، نشخوار نكردن اشتباهات و شكست ها، مراقبت از جسم خود (خواب كافي، تغذيه خوب، روابط مثبت)، گفتگوي دروني مثبت، بالابردن سطح احترام به خودمان، شناختن ويژگي هاي مثبت خود و تمركز بر فضيلت ها و نه ناتواني ها،  پذيرش شكست ها و نقص ها و عيوب (نه ناديده گرفتن يا غرق شدن در انها) و نشخوار نكردن آنها گام هاي موثر در مسير خويشتن دوستي است.

«.self love is the best love»

اگر علاقه مند هستيد كه ميزان خويشتن دوستي و خودشفق ورزي خود را ارزيابي كنيد لطفاً مطلب بعدي را مطالعه نماييد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *