خوش بيني

خوش بینی یا بدبینی؛ مسئله این است…

همه ما بارها اين جمله را نه تنها از مشاوران و روانشناسان بلكه از عامه مردم شنيده ايم و يا اينكه خودمان به ديگران توصيه كرده ايم: ” نيمه پُر ليوان را ببين نه نيمه خالي آنرا.”

در واقع درك ما از اين جمله مي تواند نكته هايي را در مورد شخصيتمان بازگو كند. به طور كلي اگر در رويدادها و حوادث نيمه خالي را مي بينيم بدبين و اگر نيمه پُر ليوان را مشاهده مي كنيم خوش بين قلمداد مي شويم. اين جمله استعاره از نوع نگرش و جهان بيني ما نسبت به مسائل و موضوعات مختلف زندگي است. “شكسپير مي گويد: هيچ چيز خوب يا بد نيست، طرز فكر ما است كه آنرا مي سازد.”

سال هاي زيادي تصور مي شد كه داشتن نگرش بدبينانه يا خوش بينانه نگرشي سخت و غير قابل تغيير است اما علم امروزي به اين مقوله معتقد نيست چرا كه تحقيقات دكتر مارتين سليگمن عكس اين موضوع را نشان داد كه همان گونه كه بدبيني آموختني است، خوش بيني هم قابل يادگيري است و نظريه خوشي بيني را ارائه كردند.

حال تعريفي كلي از بدبيني و خوش بيني داشته باشيم:

بدبيني چيست؟

تعاريف مختلفي براي بدبيني وجود دارد. به طور خلاصه ادراك منفي و دلسرد كننده، نااميد و مأيوس از وقايع و اتفاقات؛ منفعل بودن و به دنبال مقصر گشتن، تصوير سازي طولاني مدت و غيرواقع بينانه از شكست، اعتماد به نفس پايين همراه با گفتگوي دروني يا بيروني منفي كه اوضاع را بدتر هم مي كند.

خوش بيني چيست؟

اعتقاد به اينكه علي رغم مشكلات و سختي هاي موجود، اتفاق هاي خوبي در راه است. خوش بيني دقيقاً نقطه مقابل بدبيني است. همه ما افرادي را ديده ايم كه چگونه با تلاش و خوشحالي بر چالش ها غلبه مي كنند. افراد خوش بين از موقعيت هاي سخت براي توانمندشدن در مقابله با مشكلات و حل آنها استفاده مي كنند. متأسفانه خوش بيني هميشه براي حل مشكلات كافي نيست. اما تفاوت در اينجاست كه فرد خوش بين هنگام مواجه با شكست آن را موقتي در نظر گرفته و ناتواني اش را بابت چنين شرايط و موقعيتي، مقطعي مي داند و آنرا به همه مسائل تعميم نمي دهد.

چرا بايد خوش بين باشيم؟ آيا خوش بين بودن آنقدر ارزشمند است كه زمان و انرژي بابت آن صرف كرده و آنرا بياموزيم؟

دلايل محكم و قطعي وجود دارد كه خوش بين بودن فوايد زيادي دارد.

* افزايش سلامت جسماني: استرس تهديدي جدي براي سلامت همه ما است. افزايش سطح استرس باعث بالارفتن سطح التهاب ها، كاهش ايمني بدن، افزايش سردرد و بروز علائم ديگري از بيماري هاي مي شود. البته كه افراد خوش بين به طرز جادويي از استرس معاف نيستند اما مشخص شده كه آنها نسبت به افراد معمولي و بدبين به طور موثرتري استرسشان را مديريت كرده و راهي براي مقابله با استرس پيدا مي كنند.

* افزايش سلامت روح و روان: در تحقيقي در دانشگاه پنسيلوانيا نشان داده شد دانشجوياني كه روش ها و تكنيك هاي خوش بيني را آموزش ديده بودند كمتر دچار افسردگي متوسط تا شديد مي شدند. همچنين كاهش اضطراب نيز از مواردي است كه در اثر خوش بيني رخ مي دهد.

* موفقيت در كسب و كار: از ديگر مزاياي خوش بيني در افرادي كه اين مهارت را آموخته اند بوده نه به علت قدرت ماورايي و جادويي خوش بيني بلكه زماني كه شما خوش بين هستيد انرژيتان رو به افزايش و بهبودي است و اين باعث افزايش بهره وري و كارآمدي در محل كار و زندگي و در نتيجه موفق تر بودن مي شود.

* افزايش طول عمر: به واسطه خوش بيني نيز در تحقيقات دكتر سليگمن و كريستوفر پترسون مورد بررسي قرار گرفته است؛ پژوهش هاي ساير محققان نيز رابطه مثبت خوش بيني و بهبود سريع تر بيماران جراحي شده، افزايش اميد به زندگي بيماران سرطاني را نشان مي دهد.

در مطالب بعدي پرسشنامه خوش بيني دكتر سليگمن، مدل خوش بيني (ABCDE) و معرفي كتاب خوش بيني آموخته شده از ايشان را مرور خواهيم كرد.

2 دیدگاه برای “خوش بینی یا بدبینی؛ مسئله این است…

  1. یک سوال: چرا ما دین و فرهنگ ایرانی را فراموش کرده ایم و به دامان غرب و کتابهای غربی پناه برده ایم؟
    در مورد همین خوشبینی من کوتاه و خلاصه بگویم برایتان
    بالاخره انسان ها دچار خطا و اشبتاه می شوند، حتی بهترین انسان ها، خطاهایی که داشته اند که قابل تصور مردم نبوده، حال که چنین است، در نظر گرفتن احتمالات، پسندیده است؛ در عین حال بدگمانی و ابراز آن نیز فضای جامعه را نابسامان کرده و زندگی را مختل می نماید.
    با همه این احوال در بعضی از موارد، نباید خوش گمان بود، امیرالمومنین علی (علیه السلام) می فرمایند: «الْحَذَرَ كُلَّ الْحَذَرِ مِنْ عَدُوِّكَ بَعْدَ صُلْحِهِ فَإِنَّ الْعَدُوَّ رُبَّمَا قَارَبَ لِيَتَغَفَّلَ فَخُذْ بِالْحَزْمِ وَ اتَّهِمْ فِي ذَلِكَ حُسْنَ الظَّن‏»؛ پس از صلح به كلى از دشمن حذر كن، چه بسا كه دشمن براى غافل گير كردن تن به صلح دهد. در اين زمينه طريق احتياط گير، و به راه خوش گمانى قدم مگذار.

    ایشان در جایی دیگر محدوده خوش گمانی و بدگمانی را چنین بیان می فرمایند: «إِنَّ أَحَقَّ مَنْ حَسُنَ ظَنُّكَ بِهِ لَمَنْ حَسُنَ بَلَاؤُكَ عِنْدَهُ وَ إِنَّ أَحَقَّ مَنْ سَاءَ ظَنُّكَ بِهِ لَمَنْ سَاءَ بَلَاؤُكَ عِنْدَه»؛ همانا کسی، مستحق خوش گمانی است، که از تو به او نیکی رسیده و از بلای تو در امان بوده، هم چنین کسی سزاوار بدگمانی است که تو به او بلائی رسانده ای و از تو خیر ندیده.
    یعنی اگر به چنین کسی بدگمان باشی، راه دوری نرفته ای.

    در پایان برای منفی نگری همین یک آیه از قرآن کریم را یادآور می شوم:
    ای کسانی که ایمان آوردید از بسیاری از گمان ها بپرهیزید، چرا که برخی از گمان ها گناه است.

    1. درود بر شما
      ممنون از كامنت غني شما. البته كه نقش دين و آموزه هاي ديني در روانشناسي مثبت نگر در همه دنيا و همه اديان ثابت شده است كه تلاش مي كنم در مطالب بعدي بهش بپردازم. حتي مارتين سليگمن پدر روانشناسي مثبت نگر فردي معتقد به مذهب بودند. اما چيزي كه من در مطالبم مدنظر قرار داده ام نگاه به روانشناسي مثبت نگر با استناد به تحقيقات علمي در همه دنيا نه تنها غرب و از زواياي مختلف به اين حوزه است و احتمال آن هست كه كمتر از بُعد مذهب به آن بپردازم. در صورت تمايل مي توانيد كتاب هاي زير را مطالعه فرماييد: روان درمانی و معنویت، معنویت و روانشناسی مثبت، معنویت درمانی و رویکرد روانشناسی مثبت نگر.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *